
تو این مطلب
«بیحس» از اون آهنگهاییه که تاریخچهش به اندازهٔ خودش جالبه. بیبیسی فارسی تیر ۱۳۸۵ با زدبازی گفتوگو کرد و نوشت این مصاحبه موقع ضبط جدیدترین آهنگ گروه، یعنی «بیحس»، انجام شده. یعنی یکی از معدود آهنگهای زاخارها که یه رد مستقیم توی یه گزارش رسانهای داره.
تکست کامل توی صفحهٔ آهنگ هست و اینجا تکرارش نمیکنم. این پست سراغ بافتش میره: کی، کجا، با کی، و ورسها چی میگن. (ضمناً این سایت یه سایت طرفداریه و به گروه ربطی نداره.)
مصاحبهای که وسط ضبط آهنگ بود
بیبیسی فارسی، برنامهٔ «روز هفتم»، ۱۶ تیر ۱۳۸۵ (۷ ژوئیهٔ ۲۰۰۶) گزارشی با عنوان «زدبازی» منتشر کرد. همون گفتوگو رو اولین مصاحبهٔ رسمی گروه معرفی کرد و زدبازی رو «یکی از مخفیترین گروههای زیرزمینی ایران» خوند که توی دو سال قبلش از راه اینترنت طرفدار پیدا کرده بود. جملهٔ مهم برای ما اینه: مصاحبه هنگام ضبط «بیحس» انجام شده.
طبق همین منبع، سه نفر توی مصاحبه حرف میزنن: سامان ویلسون، مهراد هیدن و سهراب امجی. سیجل نبود؛ اون موقع توی فرانسه درس میخوند. یه نکتهٔ خوب برای زاخارها: آهنگ با ورس سیجل هم هست، با اینکه توی مصاحبه حاضر نبود. اینکه ورسش دقیقاً چطور و کجا ضبط شده توی منابعی که من دارم نیست و حدس نمیزنم.
گفتوگو کلی چیز دربارهٔ شروع گروه داره (اسم «زاخار»، دبیرستان، آهنگهای اولیه)؛ برای اون بخشها سراغ صفحهٔ گفتوگوی بیبیسی و تاریخچه برو. یه بخشش به زبون بیپردهشون برمیگرده که توش ازش دفاع کردن. مهراد گفت «فحش جزو فرهنگ موسیقی رپه» و سامان گفت رپ «اصلاً دربارهٔ صحبت عامیانهست» (بیبیسی فارسی، ۱۳۸۵). «بیحس» هم دقیقاً همین زبونه.
کافه دو پاری: «بیحس» و «پارتی» روی صحنه
مهر همون سال، یعنی چند ماه بعد از مصاحبه، زدبازی توی لندن روی صحنه رفت. وبلاگ «روز هفتم» بیبیسی فارسی و ویکیپدیای انگلیسی میگن یه شب توی «کافه دو پاری» دو تا آهنگ اجرا کردن: «بیحس» و «پارتی». بعدش هم توی Cobden Club برنامهای بود که بنیاد میراث ایران (Iran Heritage Foundation) کنار گروه آبجیز گذاشته بود.
جالب اینه که این دو تا آهنگ سنشون فرق داره: «پارتی» توی منابع ۱۳۸۳ (۲۰۰۴) ثبت شده و «بیحس» ۲۰۰۶. یعنی یه آهنگ قدیمیتر و یه آهنگ تازه. چرا این دو تا انتخاب شدن، توی هیچ منبعی ندیدم. برداشت من اینه که هر دو حالوهوای مهمونی دارن و به صحنهٔ زنده میخورن، ولی این فقط حدس منه.
بیشتر از این هم از اون شب نمیدونیم، نه تعداد حاضرها رو و نه برنامهٔ دقیق شب رو، پس چیزی هم دربارش نمینویسم.
ورس به ورس: بیحس یعنی چی؟
آهنگ ۵:۴۳ طول میکشه. شروعش یه معرفی کوتاهه که اسم تهران، زدبازی، علیرضا جیجی و سیجل رو میگه. بعد ورسها میآن. اینها همه برداشت منه، نه توضیح خود اعضا:
- سهراب امجی: ورس اول در لحن خودستاست. راوی میگه دخترها و آدمها دورش میچرخن و خودش رو با داور و بقیه رو با بازیکن مقایسه میکنه. حالوهواش مهمونی و جلب توجهه.
- مهراد هیدن: ورس هیدن بیشتر معرفی خودشه؛ «اسمم هیدن» رو میگه و ادعای «استاد رپ» بودن میکنه. یه جا هم خودش توضیح میده که «تو» که میگه منظورش موزیکه. به نظر من اینجا آهنگ یه لحظه از رابطه به عشق به رپ میپره.
- سیجل: لحنش تلختره. از پول و رابطههایی میگه که رفتن و از «بالا پایین» داشتن زندگی. ولی بعدش دوباره میگه هنوز «آس پیک ایرانه». این ترکیب شکایت و ادعا برای من جالبترین تیکهٔ آهنگه.
- سامان ویلسون: ورس آخر پر از اعتماد به نفسه. میگه آهنگهاشون توی مهمونیها و ماشینهاست و «بازیکن زیاده ولی من شماره یکم».
راستش این متنها پر از اغراق رپگونهست و من اونها رو اعتراف شخصی نمیدونم. هرچی دربارهٔ مواد و مهمونی توی ورسهاست، لحن فخر و شخصیتسازیه، و من از روی اونها دربارهٔ زندگی واقعی هیچکس نتیجه نمیگیرم.
هوک: «چرا بیحسم؟»
اسم آهنگ از هوک میاد. توی متن آرشیو، جملهٔ اصلی اینطوره:
چرا بیحسم هر چی راه میام باز بت نمیرسم
برداشت من: بیحسی اینجا یه حالت دوطرفهست. یه طرف خستگی و بیاعتنایی آدمیه که توی شب و شلوغی غرق شده، و یه طرف رابطهای که هرچی نزدیک میشی دورتر میشه. جملهٔ «نگو حال نداری» هم که مدام تکرار میشه، به گوش من هم تشویقه و هم گلایه. اما توضیحی از اعضا دربارهٔ معنی هوک پیدا نکردم، پس این فقط تفسیره.
نسیم توی بیحس بود یا نه؟
اینجا واقعاً منابع با هم نمیخونن. توی متن آرشیوی که روی صفحهٔ آهنگ هست، هوک با اسم نسیم علامت خورده. ترانهشناسی زدبازی توی ویکیپدیای فارسی هم اون و «لولا» رو برای این آهنگ میآره. ولی ویکیپدیای انگلیسی میگه اولین حضور نسیم توی گروه «تابستون کوتاهه» بوده، تکآهنگ ۲۰۰۷.
منابع اختلاف دارن و من حکم نمیدم. دو توضیح ممکنه، که هیچکدوم تأیید نشده: یا هوک بعداً به این شکل دراومده، یا یکی از منابع تاریخ رو جابهجا نوشته. توی مصاحبهٔ بیبیسی هم چیزی دربارهٔ نسیم پیدا نکردم. بهترین کار اینه که خودت گوش بدی و با متن صفحهٔ آهنگ مقایسه کنی.
ساختار آهنگ و چرا گوشچسبه
هوک چند بار برمیگرده و بین هر بار یه ورس میآد. این الگو آهنگ رو سرپا نگه میداره: چهار رپر پشت هم میآن و هر بار با همون جملهٔ «نگو حال نداری» به نقطهٔ شروع برمیگردیم. آخر آهنگ هم اسم «زد بازی» توی هوک شنیده میشه، انگار امضای گروهه.
به نظر من یه دلیل ماندگاریش همینه که چهار لحن متفاوت دارد: خودستایی امجی، معرفی هیدن، تلخیِ سیجل و اعتماد به نفس ویلسون. برای کسی که فقط یه آهنگ از زاخارها بشنوه، این آهنگ یه نمونهٔ خوب از تفاوت صداهای گروهه. البته این سلیقهٔ منه و ربطی به آمار شنیدهشدن نداره؛ آماری هم ندارم که بخوام ادعاش کنم.
بیحس کنار آهنگهای دور و برش
اگه تازه با زاخارها آشنا شدی، «بیحس» رو بذار کنار «پارتی» و بعد «تابستون کوتاهه». میشنوی که صدا از ۲۰۰۴ تا ۲۰۰۷ چقدر عوض میشه. برای آشنایی با اون دوره، نوستالژی زدبازی: سیدیهای دستبهدست رو هم ببین، و برای آهنگ سال ۲۰۰۷ بیت تابستون کوتاهه.
سؤالات متداول
آهنگ بیحس زدبازی کی منتشر شد؟
منابع ما «۲۰۰۶» رو میگن و تاریخ دقیقتر نداریم. چیزی که قطعیه اینه که بیبیسی فارسی تیر ۱۳۸۵ نوشت مصاحبه موقع ضبط این آهنگ انجام شده، و همون سال مهر توی لندن اجرا شد.
بیحس رو کیها خوندن؟
طبق صفحهٔ آهنگ، سامان ویلسون، مهراد هیدن، سهراب امجی و سیجل. درباره نسیم منابع اختلاف دارن (بخش بالا رو ببین).
بیحس رو کجا اجرا کردن؟
وبلاگ روز هفتم بیبیسی فارسی و ویکیپدیای انگلیسی از اجرا توی «کافه دو پاری» لندن، مهر ۱۳۸۵، خبر میدن. «پارتی» هم همون شب اجرا شد.
آیا سیجل توی مصاحبهٔ بیبیسی بود؟
نه. طبق گزارش بیبیسی، سیجل اون موقع توی فرانسه درس میخوند و فقط ویلسون، هیدن و امجی توی گفتوگو حرف میزنن.
کدوم آهنگ رو زدبازی همون شب اجرا کرد؟
دو تا آهنگ: «بیحس» و «پارتی». غیر از این دو تا، من لیست دیگهای از اون شب پیدا نکردم و حدس هم نمیزنم.
تکست کامل بیحس کجاست؟
روی صفحهٔ آهنگ، همراه با اسم خوانندهها. این پست فقط معنی و بافت رو توضیح میده.


