ZEDBAZI.آرشیوِ
تو این مطلب
همه ورس‌های «تابستون کوتاهه» رو حفظیم، ولی کمتر کسی می‌پرسه این بیت از کجا اومد. یه آهنگ تقریباً شش‌دقیقه‌ای با پنج صدا و یه هوک که ده‌ها بار توی ماشین و مهمونی تکرار شده، اول از همه یه بیته. این پست فقط دربارهٔ همون بیته: کی ساختش، چطور به دست بقیه رسید و بعدش چه اتفاقی افتاد.
یه نکته از اول: این یه سایت طرفداریه و به گروه هیچ ربطی نداره. هرچی اینجا می‌خونی از منابع عمومی اومده و هر جا چیزی رو پیدا نکردم، صاف می‌گم پیدا نکردم.
بیتی که جیجی توی پاریس ساخت
طبق ویکیپدیای انگلیسی که به مستند گروه استناد می‌کنه، «تابستون کوتاهه» از بیتی شروع شد که علیرضا جیجی (علیرضا جزایری) توی پاریس ساخته بود. ویکیپدیای فارسی هم همین رو می‌گه و صفحهٔ تابستون کوتاهه هم جیجی رو تهیه‌کنندهٔ آهنگ ثبت کرده.
جیجی تازه‌وارد نبود. حدود ۲۰۰۵ همراه سیجل وارد کار گروه شده بود و اولین حضورشون توی «بریم فضا» و «مال هم بودیم» بود (مستند به نقل از ویکیپدیای انگلیسی). یعنی وقتی بیت پاریس رسید دست گروه، این اولین باری نبود که بیت جیجی توی کار زدبازی می‌نشست. ویکیپدیای فارسی ورود سیجل، جیجی و نسیم رو ۱۳۸۴ نوشته؛ تفاوتش با ۲۰۰۵ فقط تقویمه.
سیجل چطور بیت رو رسوند
بیت خودش تنها راه نداشت که از پاریس برسه به سامان و مهراد. طبق همون مستند، سیجل بیت‌های جیجی رو برای سامان می‌برد، و «تابستون کوتاهه» رو هم سیجل برای سامان و مهراد پخش کرد.
سیجل اون سال‌ها توی فرانسه درس می‌خوند. بی‌بی‌سی فارسی تیر ۱۳۸۵ (۲۰۰۶) می‌نویسه که سیجل از بچگی با زدبازی رفیق بوده. همون گزارش نشون می‌ده سیجل توی مصاحبه حضور نداشت و اسمش فقط از زبان بقیه اومد. من این رو نشونهٔ اینکه فاصله‌ها واقعی بود می‌گیرم؛ البته این برداشت منه، نه حرف منبع. پس یه زنجیرهٔ مشخص داریم: بیت‌ساز توی پاریس، یه رفیق دانشجو توی فرانسه که بیت‌ها رو می‌رسونه، و دو نفر دیگه که روش رپ می‌نویسن.
اینکه این رسوندن دقیقاً با چه روشی بود، فایل بود، سی‌دی بود یا چیز دیگه، توی منابعی که من دارم نیست. فقط یه چیز دربارهٔ پخش خود آهنگ هست: جیجی گفته اول با سی‌دی‌هایی که توی مهمونی‌ها دست‌به‌دست می‌شد پخش شد (وایس به نقل از ویکیپدیای انگلیسی). اگه حال‌وهوای اون دوره رو دوست داری، پست نوستالژی زدبازی: سی‌دی‌های دست‌به‌دست رو ببین.
یک ماه کار با هیدن و آرش دارا
بیت یک‌شبه تموم نشد. طبق همون منبع، حدود یک ماه با مهراد هیدن و آرش دارا روش کار شد، و ورس سامان آهنگ رو کامل کرد.
اینجا باید دقیق باشم، چون ممکنه آدم زیادی از این جمله برداشت کنه. منابع نمی‌گن هیدن و دارا دقیقاً چه بخشی رو ساختن: درام، سازبندی، میکس یا چیز دیگه. نمی‌گن چه نمونه‌ای (سمپل) توش استفاده شده، یا اصلاً شده یا نه. من هم هیچ منبعی پیدا نکردم که این‌ها رو روشن کنه، پس نمی‌نویسمشون. فقط می‌دونیم کار گروهی بود و یک ماه طول کشید.
دربارهٔ هیدن یه چیز دیگه هم هست. به نوشتهٔ ویکیپدیای انگلیسی (به نقل از مصاحبهٔ کادنس ۲۰۱۸)، «از خزر تا خلیج فارس» اولین بیت اورجینال هیدن برای گروه بود. پس تا «تابستون کوتاهه» هیدن حدود سه سال سابقهٔ بیت‌سازی داشت. این محاسبه برداشت منه؛ منبع نمی‌گه این سابقه توی همین آهنگ چقدر مؤثر بود.
برای کسی که اسم آرش دارا رو فقط از کردیت آهنگ‌ها می‌شناسه، یه خلاصه بد نیست. آرش دارا بعدها هم کنار گروه موند. مهمان آهنگ «منتظر بودن کاریه که...» توی زاخارنامه بود و توی «بزرگ: جلد ۲» (۲۰۱۵) هم بین تهیه‌کننده‌ها اسمش هست (ویکیپدیای انگلیسی؛ ترانه‌شناسی ویکیپدیای فارسی). این‌ها نشون می‌ده چهره‌ای آشنا بود، ولی بیشتر از این دربارهٔ نقشش توی بیت نمی‌شه گفت.
بیتی که برای پنج صدا جا داشت
آهنگ تقریباً شش دقیقه‌ست (۵:۵۹ طبق صفحهٔ آهنگ) و بین چند نفر تقسیم شده. طبق Genius، هیدن مقدمه و ورس اول رو می‌خونه، جیجی و سیجل ورس دوم رو دارن، ورس سوم مال سامان ویلسونه و نسیم بریج و بخش پایانی رو اجرا می‌کنه. کورس رو هم توی متن آرشیو به نسیم نسبت دادن. متن کامل با تقسیم ورس‌ها توی صفحهٔ آهنگ هست و اینجا تکرارش نمی‌کنم.
اینجا نظر شخصی می‌دم، نه فکت: به نظر من بیتی که باید این‌همه صدا رو تحمل کنه، باید ساده و باز باشه. کورس نسیم، که خودش یه خط تکرارشونده‌ست («دوستای صمیمی، کارای قدیمی»)، همین حس رو می‌ده. نقل از منبعی نیست که طراحی بیت رو این‌طور توضیح بده. فقط شنیدن خودمه.
جیجی دربارهٔ حال‌وهوای آهنگ هم گفته. به نقل از الجزیره (۲۰۱۴)، آهنگ دربارهٔ «حس تلخ‌وشیرین» برگشتن به ایران برای تابستونه. این رو دربارهٔ موضوع آهنگ گفته، نه بیت. ولی اگه بخوایم بیت رو با این جمله بشنویم، به نظر می‌رسه تنظیمش هم با همین حس جور درمیاد.
بعد از تابستون کوتاهه: بیت‌سازها کجا رفتن
حالا که مسیر بیت رو دیدیم، ببینیم آهنگ و آدم‌هاش بعدش کجا رسیدن. شهریور ۲۰۰۷ (تابستون ۱۳۸۶) آهنگ بیرون اومد. تکآهنگ مستقله و توی آلبوم زاخارنامه نیست؛ زاخارنامه ده ترک داره و ۱۳۹۱ (۲۰۱۲) منتشر شد.
سامان ویلسون بعد از این آهنگ دیگه توی آهنگ‌های گروه نخوند و توی زاخارنامه هم نبود (ویکیپدیای انگلیسی؛ ویکیپدیای فارسی). اگه می‌خوای بیشتر دربارهٔ اون بدونی، پست سامان ویلسون کیه؟ رو بخون.
اما بیت‌سازی ادامه پیدا کرد. تهیه‌کننده‌های زاخارنامه فقط هیدن و جیجی بودن و آلبوم بین‌شون تقسیم شد (ویکیپدیای فارسی؛ ترانه‌شناسی). یعنی همون دو نفری که پشت «تابستون کوتاهه» هم بودن، پنج سال بعد کل آلبوم رو ساختن. این رابطه رو من وصل میکنم، منبعی نمی‌گه یکی ادامهٔ اون یکیه، ولی مسیرش تا اینجا روشنه. برای نگاه کلی‌تر به نقش هر عضو، صفحهٔ اعضا و بیت‌ها رو ببین.
اگه می‌خوای تحلیل متن رو هم بخونی، معنی و تحلیل آهنگ تابستون کوتاهه جداگانه نوشته شده.
سؤالات متداول
بیت تابستون کوتاهه رو کی ساخته؟
طبق ویکیپدیای انگلیسی (به نقل از مستند گروه) و ویکیپدیای فارسی، علیرضا جیجی بیت رو توی پاریس ساخت. بعد حدود یک ماه با مهراد هیدن و آرش دارا روش کار شد. سهم دقیق هر نفر توی منابع نیست.
سیجل توی ساخت بیت نقش داشت؟
منابعی که من دیدم سیجل رو در نقش رپر و کسی که بیت رو رسوند ثبت کردن، نه بیت‌ساز. طبق مستند به نقل از ویکیپدیای انگلیسی، بیت رو برای سامان و مهراد پخش کرد.
تابستون کوتاهه توی آلبوم زاخارنامه هست؟
نه. تکآهنگ مستقل ۲۰۰۷ (۱۳۸۶) بود و جزو زاخارنامه نیست. زاخارنامه ۱۰ ترک داره و ۱۳۹۱ (۲۰۱۲) بیرون اومد.
توی بیت تابستون کوتاهه از سمپل استفاده شده؟
هیچ منبعی پیدا نکردم که بگه. توی بررسیهای من، چیزی دربارهٔ سمپل یا آهنگ غربی که بیت ازش گرفته شده باشه ثبت نشده، پس نه تأییدش میکنم و نه ردش.
آرش دارا کیه؟
یه همکار گروه که توی ساخت «تابستون کوتاهه» کنار هیدن بود (ویکیپدیای انگلیسی). بعدها مهمان یکی از آهنگ‌های زاخارنامه و «بزرگ: جلد ۲» هم بود. اطلاعات بیشتری دربارهٔ خودش توی منابع من نیست.
