سامان ویلسون کیه؟ از دیس آجیلی تا گروه بزرگ

اگه تازه با زدبازی آشنا شدی، احتمالاً اول اسم مهراد هیدن یا علیرضا جی‌جی به گوشت خورده. ولی اگه از ریشه شروع کنی، می‌رسی به سامان ویلسون: کسی که اولین تک‌آهنگِ شناخته‌شدهٔ گروه رو تنها خوند، بعد از «تابستون کوتاهه» دیگه توی آهنگ‌های گروه نخوند و توی «زاخارنامه» هم نیست. اینجا می‌خوام هرچی از منابع علنی دربارهٔ کارنامهٔ موسیقاییش می‌شه گفت، یه‌جا جمع کنم. زندگی خصوصی‌اش بحثِ این نوشته نیست.

یادآوری: این یه سایت هواداریه و ربطی به خود گروه نداره. هرجا منبع اختلاف داشته، نوشتم؛ هرجا چیزی تأیید نشده بوده، همون رو هم گفتم.

نام واقعی و داستان اسم «ویلسون»

نام واقعی‌اش طبق ویکی‌پدیای انگلیسی و فارسی سامان رضاپوره. تاریخ تولد دقیقش توی منابعی که من دیدم نیست. تنها سرنخ، مصاحبهٔ بی‌بی‌سی فارسی در تیر ۱۳۸۵ (۲۰۰۶)ـه که توش گفته «تازه دارم می‌شم ۲۱». پس سنش اون موقع حدود ۲۱ بوده؛ اینکه سالِ تولد دقیقاً کی باشه، استنباطِ منه و رسماً جایی ثبت نشده.

اسم «ویلسون» هم داستان خودش رو داره. طبق همون مصاحبه، ماجرا برمی‌گرده به دبیرستان: ظاهرِ دوستی به اسم «ممد» شبیه بارت سیمپسون بود و بچه‌ها سوژه‌اش می‌کردن. اون دو نفر شدن «ویلسون»، به‌جای «سیمپسون». من بیشتر از این چیزی نمی‌دونم و نمی‌خوام از خودم جزئیات اضافه کنم.

شروع زدبازی: دو هم‌کلاسی و یه بیت امینم

طبق تاریخچه‌ای که ویکی‌پدیای فارسی و انگلیسی می‌گن، سامان و مهراد هیدن هم‌کلاسی بودن و دوستی‌شون از بریک‌دنس شروع شد. بعد از اینکه مهراد حدود یک سال بیرون از ایران بود و برگشت، دید سامان روی بیت‌های امینم، از جمله «Without Me»، شعر فارسی نوشته (مستند «از زیرزمین تا بام تهران» به نقل از ویکی‌پدیای انگلیسی).

اسم «زاخار» و «زد» هم از زبان خود سامان توی مصاحبهٔ بی‌بی‌سی اومده: می‌گه سال اول زندگی‌اش در انگلستان سخت گذشت و با رفیقی به اسم سهراب (که «سهرابِ خودمون» نبود) اینقدر با هم بودن که «زاخار» بینشون رایج شد. حوصلهٔ گفتن کاملش رو نداشتن و می‌گفتن «زد»: «چطوری زد؟ کجایی زد؟». برای همین امروز بهمون می‌گن زاخار. تاریخچهٔ کاملش رو توی تاریخچهٔ گروه بخون، و اگه می‌خوای کل ماجرا رو از اول بدونی، زدبازی کیه؟ نقطهٔ شروع خوبیه.

همون مصاحبه ایدهٔ «از خزر تا خلیج فارس» رو هم به سامان نسبت می‌ده. خودِ سهراب امجی هم گفته منظور از اون خط فقط این بوده که «توی کل ایران ما یه دونه‌ایم».

دیس آجیلی: اولین تک‌آهنگ، فقط با صدای سامان

دیس آجیلی رو معمولاً اولین تک‌آهنگی می‌دونن که به اسم گروه می‌شناسیم. طبق ویکی‌پدیای انگلیسی، سامان اون رو تنها خوند و ملودی‌اش از «Without Me»ـی امینمه.

سال انتشارش اختلاف داره. ویکی‌پدیای فارسی ۲۰۰۲ می‌نویسه، ترانه‌شناسی همون ویکی‌پدیا ۱۳۸۱ (۲۰۰۲ تا ۲۰۰۳) و ویکی‌پدیای انگلیسی ۲۰۰۳. منابع اختلاف دارن و من هم نمی‌خوام یکی‌شون رو بی‌دلیل انتخاب کنم.

هدف دیس، طبق صفحهٔ Genius، گروهی بوده که خودش رو «آجیلی» می‌نامیده. بیشتر از این از منابع مطمئن درنمیاد و من حدس نمی‌زنم. اگه خودت هم می‌خوای بشنوی و متنش رو بخونی، صفحهٔ آهنگ جای درستشه.

همکاری با هیچکس و روزهای اول

یکی از چیزهایی که کمتر دربارهٔ سامان گفته می‌شه همکاری با هیچکسه. واسه هر ایرانی (۲۰۰۵ / ۱۳۸۴) همکاری سامان ویلسون و هیچکسه. رادیو فردا هم در ۱۳۸۶ اسم «سامان ویلسون» و «زدبازی» رو جزو همکاران هیچکس آورده، و هفت‌صبح (۲۰۲۰) این همکاری رو از اولین همکاری‌های رپ فارسی در نیمهٔ دههٔ هشتاد می‌دونه.

توی همون سال‌ها بی‌بی‌سی فارسی زدبازی رو «یکی از مخفی‌ترین گروه‌های زیرزمینی ایران» خوند و این مصاحبه رو اولین گفت‌وگوی رسمی گروه معرفی کرد. سامان توی اون گفت‌وگو گفته رپ «اصلاً دربارهٔ صحبت عامیانه‌ست». این یه جملهٔ خودشه که توی بی‌بی‌سی ثبت شده.

غیبت از آهنگ‌ها و زاخارنامه

داستان اصلی که هواداران دربارهٔ سامان می‌پرسن همینه. «تابستون کوتاهه» (شهریور ۲۰۰۷ / تابستان ۱۳۸۶) آخرین آهنگیه که سامان توش توی دورهٔ اول گروه می‌خونه. ورس سوم، طبق Genius، مال اوئه؛ هیدن قلاب رو می‌خونه و نسیم بریج و پایان رو. بیتش رو جی‌جی توی پاریس ساخت و سیجل برای سامان و مهراد پخشش کرد. بیشتر داستان بیت و انتشار رو توی تحلیل تابستون کوتاهه نوشتم؛ صفحهٔ خود آهنگ هم متن کامل رو داره.

بعد از این آهنگ، طبق مستند (به نقل از ویکی‌پدیای انگلیسی) سامان دیگه توی آهنگ‌های گروه نخوند. «زاخارنامه» هم که ۱۶ خرداد ۱۳۹۱ (۲۰۱۲) اومد، طبق ویکی‌پدیای فارسی بدون اون بود: اعضای آلبوم هیدن، سهراب، جی‌جی، سیجل و نسیم بودن، با مهمونی هیچکس، بهزاد لیتو و آرش دارا. تابستون کوتاهه، برخلاف چیزی که بعضی‌ها فکر می‌کنن، جزو زاخارنامه نیست و تک‌آهنگ جداگانه‌ایه.

اینکه چرا سامان کنار کشید، تا جایی که من دیدم، توی منابع روشن نیست. Genius (که منبع ضعیفیه) از «تصمیم او به کناره‌گیری» می‌گه، ولی دلیلی نمی‌ده. هر حدسی اینجا فقط حدسه و من هم نمی‌خوام دلیل بسازم.

گروه بزرگ و دوران جدایی

بعد از اینکه زدبازی به دو اردو تقسیم شد، سامان و مهراد هیدن گروه «بزرگ» رو ساختن. «بزرگ: جلد ۲» رو ۲۷ فوریهٔ ۲۰۱۵ منتشر کردن، با مهمونی سهراب امجی و آرش دارا (ویکی‌پدیای انگلیسی). توی سایت این آلبوم زیر «دوران جدایی» می‌آد، چون اون موقع گروه به اسم زدبازی کار نمی‌کرد.

دلیل جدایی به روایت مهراد هیدن، طبق مصاحبه‌ای که ویکی‌پدیای انگلیسی از Cadence (۲۰۱۸) نقل می‌کنه، اختلاف‌هایی بوده، به‌خصوص با جی‌جی، از جمله بر سر مالکیت اسم گروه. این روایت یه طرفه؛ و سامان توی این بحث حرفی از خودش توی منابع ما نیست.

برگشت دوباره و بیت یخ

سال ۲۰۲۰ گروه با «بچه محل» و «یخ» دوباره به اسم زدبازی منتشر شد؛ این بازگشت کامل نبود و فقط چند تک‌آهنگ بود. سامان توی هر دو حضور داره. توی یخ، طبق صفحهٔ Genius، ورس اول مال سامانه. هدف آهنگ هیچکس و جبههٔ ملتفته (ویکی‌پدیای انگلیسی به نقل از یه مقالهٔ داوری‌شده، ویکی‌پدیای فارسی و هفت‌صبح). من اینجا طرف هیچ‌کس رو نمی‌گیرم؛ فقط اینکه منابع چی می‌گن رو نوشتم.

آخرین تک‌آهنگی که تو آرشیو ما به اسم زدبازی ثبت شده، «تهران میبینمت»، ۲۰ اوت ۲۰۲۲ اومد و هر پنج عضو توش بودن.

برای دیدن بقیهٔ اعضا و جایگاه هرکدوم، صفحهٔ اعضا رو ببین.

چرا سامان ویلسون هنوز اسم مهمیه

به نظر من (این برداشت منه و از منبع نیست) سامان یه‌جور شروع و پایانِ دورهٔ اوله: اولین تک‌آهنگ با صدای اون اومد، یکی از ورس‌های «تابستون کوتاهه» مال اونه، و بعد هم توی بازگشت ۲۰۲۰ اولین ورسِ «یخ» رو اون می‌خونه. بین این نقطه‌ها خیلی چیزها بوده که منابع روشنش نمی‌کنن، و من ترجیح می‌دم خالی بذارمشون تا اینکه با شایعه پرشون کنم.

سؤالات متداول

سامان ویلسون کیه؟

سامان ویلسون، با نام واقعی سامان رضاپور، از بنیان‌گذاران زدبازیه. طبق منابع، «دیس آجیلی» رو تنها خوند و ایدهٔ «از خزر تا خلیج فارس» از اوئه. بعد از «تابستون کوتاهه» از آهنگ‌های گروه کنار رفت و در ۲۰۲۰ دوباره با «بچه محل» و «یخ» برگشت.

سامان ویلسون توی زاخارنامه هست؟

نه. طبق ویکی‌پدیای فارسی، اعضای زاخارنامه هیدن، سهراب، جی‌جی، سیجل و نسیم بودن و سامان توش نیست. تابستون کوتاهه هم جزو این آلبوم نیست.

اسم ویلسون از کجا اومده؟

طبق مصاحبهٔ بی‌بی‌سی فارسی در تیر ۱۳۸۵، از دورهٔ دبیرستان. دوستی به اسم «ممد» شبیه بارت سیمپسون بود و بچه‌ها سوژه‌اش می‌کردن؛ اون دو نفر شدن «ویلسون»، به‌جای «سیمپسون».

سامان ویلسون هنوز عضو زدبازیه؟

طبق ویکی‌پدیای انگلیسی، ترکیب امروز زدبازی سامان ویلسون، مهراد هیدن، سهراب امجی، علیرضا جی‌جی و سیجله و نسیم «عضو پیشین» حساب می‌شه. توی بچه محل، یخ و تهران میبینمت هم صدای سامان هست.